Panama

God in a cup

De eerste koffieplanten arriveerden in Panama aan het begin van de 19e eeuw. Zij werden aangeplant in de kustgebieden maar het duurde niet lang voordat kolonisten ze meenamen naar Boquete valley in de westelijke hooglanden. Dit bleek een ideaal microklimaat voor koffie te zijn. Door de hoge ligging, de invloed van de Stille en de Atlantische oceaan, de schaduw en rijke vulkanische grond van de Baru vulkaan ontplooide het aromatisch potentieel van de koffie volledig. Veel variëteiten, die vanuit alle uithoeken van de wereld werden geïmporteerd, vonden in deze 1e fase een nieuw thuis in Panama. In tegenstelling tot andere landen bleef verdere ontwikkeling echter achter. Er werd weinig geëxperimenteerd met productievere kruisingen waarbij smaak geen selectiecriterium vormde. Voor de specialty coffee markt is dit een interessant gegeven.

Karakter

Karakteristieke variëteiten kun je bij uitstek in Panama ontdekken. Beroemd is de Panama Geisha (of Gesha) koffie. De zaden van deze ‘verstekeling' werden in 1931 door een Britse consul ‘at random' verzameld in het Ethiopische Gesha. Het exacte ras is dus al onduidelijk, maar waar deze Britse ‘Indiana Jones' deze heilige graal onder koffies vond, is ook niet duidelijk. Er zijn namelijk drie Ethiopische plaatsen met de naam Gesha. Hoe dan ook, in 1963 zijn via Kenia, de zaden in Panama terechtgekomen en werd het één van de grootste cultkoffies van het begin van deze eeuw toen deze op een Panamese cuppingtafel werd ‘ontdekt'.

Als je de Geisha vergelijkt met z'n normaal geprijsde zusjes - ongewassen Yirgacheffes - uit Ethiopië dan haal je je schouders wel op bij deze kostbare hype. Maar als je deze koffie proeft op een proeftafel met louter Panamese koffies dan is het wel te begrijpen dat cuppers helemaal los gaan in loftuitingen als: "This is God in a Cup!"

[Foto's: Graciano Cruz]

Monaco with bananas

Voor een land met een laag gemiddeld inkomen bezit het een ongekend goede infrastructuur. Met het Panamakanaal is overzees transport heel eenvoudig. De koffieboeren kiezen vertegenwoordigers met een vooruitziende blik die vaak een hogere opleiding in het buitenland hebben genoten. Veel plantages zijn in handen van Europese ingenieurs en managers die zijn blijven hangen na de aanleg van het kanaal in 1917. Dat is overigens niet vreemd, het land is afgezien van de koffie een zeer aantrekkelijke vestigingsplaats. Ook nu nog! Het Amerikaanse magazine Forbes noemt Panama: ‘Monaco with bananas'.

In deze media aandacht schuilt wel een gevaar. Projectontwikkelaars kopen de laatste jaren in toenemende mate koffieplantages op om hun woningbouwprojecten te realiseren. De prijzen zijn in en rondom Boquete opgelopen tot 350.000 dollar per hectare en deze kunnen nooit worden verdiend met koffie. Rondom het plaatsje liggen inmiddels gated communities en protserige huizen waar Amerikaanse snowbirds (gepensioneerden) hun oude dag slijten.  

Regio's

Panama is een kleine speler op de wereld-koffiemarkt. Het gebied waar goede koffies kunnen worden geteeld is daarvoor te beperkt. Maar hetgeen er geteeld wordt is doorgaans van hoog niveau.

Panama kent 3 koffieregio's gelegen die allen rond de Barú vulkaan liggen op zo'n 1000 tot 2000 meter hoogte.

[Foto midden: Lisanne Oonk]

Boquete - Airco ingebouwd

Aan de oostzijde van de vulkaan ligt het oudste en meeste bekende koffiegebied Boquete met interessante microklimaten als Volcancito, El Salto, Horqueta, Palo Alto, Jaramillo en Palmira. Bijzonder is de bajareque, een mist die als een natuurlijke airconditioner fungeert net op het moment dat de koffiebessen gaan rijpen. De rijping verloopt daardoor trager hetgeen de smaakcomplexiteit ten goede komt.

Volcán

Ten westen ligt het Volcán gebied met Paco Ancho, Tizingal en Bambito als microklimaatzone's.

Renacimiento

Nog westelijker ligt het moeilijk bereikbare Renacimiento met de zones Rio Sereno, Santa Clara en Piedro Candela.

[Foto's met dank aan Lisanne Oonk en Björn Aarts www.dutchbaristacoffee.nl]

copyright © 2017 Specialty Coffee - ESW - voor reacties: redactie@specialtycoffee.nl